Categories
Nepal Bhasa (Devanagari)

तिथि कथंया नेपाल सम्बत

 

 

नेपाल सम्बत नेसं १ (२० अक्तोबर ८७९) निसें तिथि कथंया नगुमाः न्ह्याःगु खः । तिथि कथंया नेपाल सम्बत तिमिलां बँग्वारा चाःहिलीगु ईया लिधंसाय् दयाच्वंगु खः । थुके दच्छि दुने ३५४ निसें ३७८ दिं ताक्क दयेफु ।

 

ला

तिथि कथंया नेपाल सम्बतय् सामान्यत दच्छिइ झिन्निला (१२ला) दइ धाःसा स्वदँय् छकः झिन्स्वला (१३ला) व थ्यंमथ्यं निगू झिदिइ (२०दँ) झिन्छला (११) दइगु जुइ ।

 

अक्सर दइगु झिन्निला थुगु कथं दु :-

१) कछला
२) थिंला
३) प्वँहेला
४) सिल्ला
५) चिल्ला
६) चौला
७) बछला
८) तछला
९) दिल्ला
१०) गुंला
११) यंला
१२) कौला

 

स्वदँय् छकः तनिंगु छलाया नां ‘अनला’ खः । थ्यंमथ्यं निगू झिदि बा नीदँय् छला तनिं । वं तंगु लायातः ‘न्हंला’ धकाः धाइ ।

 

तिथि कथंया नेपाल सम्बत तिमिलां बँग्वारा चाहिलीगु लिधंसाय् खत । बँग्वाराय् मौसम लःफय् हिलीगु धाःसा बँग्वारां सुर्द्यः चाःहिलीगु लिधंसाय् खः । तिमिलां बँग्वारा चाःहिलेतः २९न्हु, १२घौ, ४४ मिनेत व ३ सेकेन बिकी । तिमिलाया लिधंसाय् दच्छि धयागु ३५४न्हु, ८घौ, ४८ मिनेत व ३४ सेकेन जूवनिं । बँग्वारां सुर्द्यः चाःहिलेतः ३६५.२५न्हि बिकी । थ्व कथं तिमिलाया लिधंसाय् न्ह्यानाच्वंगु नगुमा दँय् दँय् झिन्छन्हु (११न्हु) पाखें ल्यूने लालां वनिं । अथेतुं थ्व नगुमाः लःफय् व मौसम पाखें पापां वनिं । अज्याः स्वदँय् छकः छला हे तनां व ह्वङ्गःयातः तीगु कुतः जुइ ।

 

तिथि

तिमिलाया थःगु हे जः मदु । सुर्द्यःया जलं खइ बलय् तिमिला बँग्वारां खनेदइ । तिमिलां बँग्वारा चाहिलाः च्वनिं अलय् छुं छता थासं तिमिला गुलि खनेदइ धइगु कथं ‘तिथि’ क्वःछी । तिमिला बँग्वारा सिबें चीग्वारा जुइ । अज्याः तिमिलायातः बँग्वाराया फुक्क थासं उत्थे हे खनिंमखु ।

 

बँग्वारां तिमिला पूवङ्क खनेदइ खुन्हु ‘पुन्हि’ बा ‘पूमिला’ खः धाःसा बँग्वारां तिमिला छप्ति नं खनेमदइगु पूवङ्क त्वपुइ खुन्हु ‘आमै’ बा ‘खिंमिला’ खः ।

 

नेपाल सम्बतय् तिमिला कथंया लच्छि धयागु छगू आमै निसें मेगु आमै ताक्कया ई खः । आमैया कन्हे खुन्हु निसें ला न्ह्याइ अलय् आमै खुन्हु क्वचाइ । थ्व लच्छिया ईयातः नं निगू पछ्यय् ब्वथलातःगु दु । पुन्हि पाखे स्वयाः वनिंगु तिथित पुन्हि ताक्कया ई ‘थ्व’ धकाः धाइ अलय् आमै स्वयाः वनिंगु तिथित आमै ताक्कया ई ‘गाः’ धकाः धाइ । तिथितय्‌गु नां थुगु कथं दु ।

 

झ्वःल्याः तिथित
नेपालभास / नेपाः भाय् संस्कृत
थ्व
पारु प्रतिपदा
दुतिया द्वितिया
तितिया तृतीया
चौथि चतुर्थी
पन्चमि पञ्चमी
खस्तमि षष्ठी
सप्तमि सप्तमी
अस्तमि अष्टमी
नःमि नवमि
१० दसमि दशमी
११ एकादसि एकादशी
१२ दुवादसि द्वादशी
१३ त्रयदसि त्रयोदशी
१४ चःह्रे चतुर्दशी
१५ पुन्हि पूर्णिमा
गाः
पारु प्रतिपदा
दुतिया द्वितिया
तितिया तृतीया
चौथि चतुर्थी
पन्चमि पञ्चमी
खस्तमि षष्ठी
सप्तमि सप्तमी
अस्तमि अष्टमी
नःमि नवमि
१० दसमि दशमी
११ एकादसि एकादशी
१२ दुवादसि द्वादशी
१३ त्रयदसि त्रयोदशी
१४ चःह्रे चतुर्दशी
१५ आमै औंशी

 

 

लच्छिइ ग्वःन्हु ?

तिथि कथंया नेपाल सम्बतय् लच्छि पाय्‌छि थ्वःन्हु वःन्हु दइ धकाः धायेफइ मखु । थ्व निश्चित जुइ मखु । २७न्हु निसें ३१न्हु दुने न्ह्यागुं लाय् न्ह्यागु ल्याखय् दिं दःवनेफु ।

 

छता तिथि छन्हु मखु । २४ घौ दुने छता तिथि न्ह्यागु इलय् नं न्ह्यायेफु न्ह्यागु इलय् नं क्वचायेफु । थुके छुं कथंया पाय्‌छि झ्वः मदु । गबलें छन्हुं हे निता तिथि नं क्यनेफु । गथेकि सुथय् ०७:०० बजे ताक्क पुन्हि क्यनिंगु अलय् अनं उयां पारु तिथि क्यनिंगु । गबलें तिथि तुत जुइफु । पारु धुङ्काः दुतिया मक्यंसे तितिया तिथि क्यंवयेफु । गुबलें छता तिथि छन्हु सिबें आपः दिं ताक्क नं क्यनेफु ।

 

तिथि गथे च्वयेगु ?

नेपाल सम्बतया तिथि थुगु कथं च्वइ :- दँ-ला-पछ्य-तिथि । गथेकि : नेसं ११४० कछलाथ्व पारु

 

निता तिथि छन्हुं हे क्यंसा थथे च्वयेगु नं चलन दु :- नेसं ११४० थिंलागाः दुतिया/तितिया

 

छता हे तिथि निन्हु क्यंवन कि १/२ धकाः च्वयेगु याः । गथेकि: नेसं ११४० कछलाथ्व पारु-१, नेसं ११४० कछलाथ्व पारु-२

 

न्हू दँ

नेपाल सम्बत तिथि कथंया न्हू दँ स्वन्ति नखः झाः म्ह पुजा खुन्हु लाइ ।

 

नेसं ११४० ताक्क नेपाल सम्बतय् तिथिया जक्क ल्याःचाः दयाच्वंगु खः धाःसा नेसं ११४१ निसें न्हिल्याः कथंया ल्याःचाः नं न्ह्यात । नेसं ११४१ न्हिल्याः नगुमाः २० अक्तोबर २०२० निसें न्ह्यात धाःसा तिथि कथंया नेसं ११४१ नगुमाः १५ नोभेम्बर २०२० खुन्हु निसें ।

 

नखःचखः

नखः चखः तिथि कथं हनिं । तिथि कथंया नेपाल सम्बतय् नखःचखःत थुगु कथं लाःवनिं ।

 

पुन्हि
तिथि कथंया ला पुन्हि
कछला सकिमिला / सकिमना पुन्हि
थिंला यःमरि पुन्हि
प्वँहेला मिला पुन्हि
सिल्ला सि पुन्हि
चिल्ला होलि / फागु पुन्हि
चौला ल्हुति / न्हवं पुन्हि
बछला स्वांया पुन्हि
तछला ज्या पुन्हि
दिल्ला गुरु पुन्हि
गुंला गुँ / गुन्हु / क्वाति पुन्हि
यंला येँयाः पुन्हि
कौला कति / सिघः पुन्हि
अनला अनला पुन्हि

 

आमै
तिथि कथंया ला आमै
कछला लुति अजिमा जात्रा
थिंला गोकरण श्राद्ध
प्वँहेला
सिल्ला
चिल्ला तिंख्यलय् द्यः ल्वाकीगु, न्यत अजिमा प्याखं, अजिमा जात्रा
चौला मातति आमै
बछला
तछला
दिल्ला
गुंला अबुया ख्वाः स्वयेगु
यंला
कौला लछिमि पुजा
अनला मच्छेनारांद्यः मेला क्वचाइ

 

चःह्रे
तिथि कथंया ला चःह्रे
कछला थ्व बैकुण्ठ चतुर्दशी
गाः बाला चःह्रे, बालु वनिगु दिं
थिंला थ्व थेच्व जात्रा
गाः दिसि चःह्रे
प्वँहेला थ्व
गाः लैं चःह्रे
सिल्ला थ्व
गाः सिला चःह्रे
चिल्ला थ्व गुरुमापायातः जा नकेगु दिं
गाः पहाँ चःह्रे, न्यतमरु अजिमा प्याखं
चौला थ्व
गाः मातति चःह्रे
बछला थ्व
गाः
तछला थ्व
गाः दिला चःह्रे
दिल्ला थ्व
गाः गथांमुगः चःह्रे
गुंला थ्व
गाः जुगः चःह्रे
यंला थ्व येँया नखःया क्वनेयाः
गाः नःलास्वने चःह्रे
कौला थ्व
गाः खिचा पुजा
अनला थ्व
गाः

 

पारु
तिथि कथंया ला पारु
कछला थ्व म्ह पुजा
गाः सक्व माहालछिमि जात्रा
थिंला थ्व
गाः मतिना पारु
प्वँहेला थ्व
गाः सिमंखू बहाःया पोहेला पुजा भ्वय्
सिल्ला थ्व फम्पि माधवनारायण मेला
गाः
चिल्ला थ्व
गाः चकंद्यः जात्रा, नाला करुणामय न्हवं
चौला थ्व असनमा खः ल्वाकीगु, चोभाःद्यः न्ह्यवं
गाः बुङ्गद्यः न्हवं, म्हय्‌पि जात्रा, तिसा मालेगु जात्रा
बछला थ्व बुङ्गद्यः रथय् तयेगु दिं
गाः
तछला थ्व
गाः
दिल्ला थ्व
गाः
गुंला थ्व गुंला धर्म न्ह्याइ
गाः सापारु
यंला थ्व गुंला धर्म क्वचाइ
गाः
कौला थ्व
गाः नरः देय् नारांद्यः जात्रा
अनला थ्व मच्छेनारांद्यः मेला न्ह्याइ
गाः

 

Share and Enjoy !

0Shares
0 0