Categories
Nepal Bhasa (Devanagari)

न्हिल्याः कथंया नेपाल सम्बत

 

 

नेपाल सम्बतय् न्हिल्याः कथंया नगुमाः (पात्रो) नेसं ११४१ कछला १ निसें न्ह्याःगु खः गू ग्रेगोरियन नगुमाःसं २० अक्तोबर २०२० खुन्हु लाःवल । न्हिल्याः कथंया नेपाल सम्बत बँग्वारां सुर्द्यः चाहिलीगु लिधंसाय् ल्याःचाः याइगु खः । थुके दँय् दसं स्वसः व खुइन्यान्हु (३६५न्हु) दइ ।

 

ला

नेपाल सम्बतया झिन्निला (१२ला) थुगु कथं दु :-

झ्वःल्याः लाया नां
देबनागरि लिपि प्रचलित नेपाल लिपि रोमन लिपि
कछला 𑐎𑐕𑐮𑐵 Kachhalā
थिंला 𑐠𑐶𑑄𑐮𑐵 Thinlā
प्वँहेला 𑐥𑑂𑐰𑑃𑐴𑐾𑐮𑐵 Ponhelā
सिल्ला 𑐳𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵 Sillā
चिल्ला 𑐔𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵 Chillā
चौला 𑐔𑑁𑐮𑐵 Chaulā
बछला 𑐧𑐕𑐮𑐵 Bachhalā
तछला 𑐟𑐕𑐮𑐵 Tachhalā
दिल्ला 𑐡𑐶𑐮𑑂𑐮𑐵 Dillā
१० गुंला 𑐐𑐸𑑄𑐮𑐵 Gunlā
११ यंला 𑐫𑑄𑐮𑐵 Yanlā
१२ कौला 𑐎𑑁𑐮𑐵 Kaulā

 

लच्छिइ ग्वःन्हु ?

नेपाल सम्बतया न्हापांगु न्याला कछला, थिंला, प्वँहेला, सिल्ला व चिल्लासं लच्छिइ स्वीन्हु (३०न्हु) दइ । अनं खुगूगु ला चौलासं नीगुन्हु (२९) दइ, तँसा दिं घाकीगु दँ (लीप यःर)सं स्वीन्हु (३०न्हु) दइ । अनं लिपाया खुला बछला, तछला, दिल्ला, गुंला, यंला व कौलासं लच्छिइ स्वीछन्हु (३१न्हु) दइ ।

तँसा दिं

तँसा दिं (अधिक दिन, Leap Day)या धापू सुर्द्यलं न्ह्याःगु (सौर्यमसिक) सम्बतय् थिथि कथं दयाच्वंगु खनेदु । बँग्वारां सुर्द्यः चाःहिलेतः स्वसः व खुइन्यान्हु फुति नीन्यान्हु (०३६५.२५ न्हु ) दिं बिकी । दँय् दसं ३६५ दिं त दइगु जुयाः दँवंदँ उकें ०.२५न्हु दिं ल्यूने लालां वनिं । अथे जुल कि उगु नगुमाः (पात्रो) बास्तविक ई व लःफय् पाखें पापां वनिं । थ्व हे मजुइकेतः ‘तँसा दिं घाकेगु’ धकाः थ्यंमथ्यं प्यदँ (४दँ) य् छकः छन्हु अप्वः दिं तनिं । अथे तँसा दिं घाकीगु दँय् स्वसः व खुखुन्हु (३६६न्हु) दिं जूवनिं ।

 

तँसा दिं खुगूगु ला चौलां घाकी । मेमेगु दँय् चौलां नीगुन्हु (२९न्हु) दइगु थासय् तँसा दिं घाकीगु दं स्वीन्हु (३०न्हु) दइगु जुल ।

 

तँसा दिं छु दँय् घाकीगु धकाः थथे ल्याः खानां क्वःछिइ :- उगु दँया ल्याखय् ८८० स्वायेगु । स्वनां वःगु ल्याः ४ पाखें पाय्‌छि ब्वथलेजीमाः । मज्यू सा उगु दँय् तँसा दिं घाकीमखु । ४ पाखें पाय्‌छि ब्वथलेजियाः हाकनं १०० पाखें ब्वथलाः स्वयेमाः । ४ पाखें पाय्‌छि ब्वथेजियाः १०० पाखें पाय्‌छि ब्वथलेमजिल धाःसा तिनि उगु दँय् तँसा दिं घाकीगु जुइ । १०० पाखें नं पाय्‌छि ब्वथलेजिल धाःसा हाकनं ४०० पाखें न पाय्‌छि ब्वथलेमाः । ४०० पाखें नं पाय्‌छि ब्वथले जिल कि उगु दँय् तँसा दिं घाकी, मखुसा घाकीमखु ।

 

च्वयेगु पहः

नेपाल सम्बतया न्हिल्याः दँ-ला-न्हिल्याः (YYYY/MM/DD) पहलं च्वइ ।

 

नेपाल सम्बतयातः चीहाकलं ‘नेसं’ धका च्वइ ।

धायेगु पहः

नेपाल सम्बत दँया ल्याः (दँ) [लाया नां] न्हिल्याःया ल्याः (न्हु)

 

नेसं ११४१ कछला १ – नेपाल सम्बत झिन्छसः व पीछदँ कछलाया छन्हु
नेसं ११४२ प्वँहेला ७ – नेपाल सम्बत झिन्छसः व पीनिदँ प्वँहेलाया न्हेन्हु

 

जि नेपाल सम्बत झिन्छसः व पीस्वदँ थिंलाया स्वन्हु खुनु बूगु खः – नेसं ११४३ थिंला ३

 

जिं नेपाल सम्बत झिन्छसः व पीन्यादँ चौला झिन्छन्हुं पसः न्ह्याकागु खः । – नेसं ११४५ चौला ११

वाः

न्हेन्हु (७न्हु) दिंया छपुचः ‘वाः’ (हफ्ता/साता, Week) खः । उगु वालय् न्हेगू बाः / बार दइ ।

 

१) आइतबाः
२) सोमबाः
३) मङ्लबाः
४) बुधबाः
५) बिहिबाः / बसुबाः
६) सुक्रबाः
७) सनिबाः / सन्चरबाः

 

न्हू दँ

न्हिल्याः कथंया न्हू दँ कछला १ न्हिल्याःसं लाइगु जुल । थ्व न्हिल्याः ग्रेगोरियन नगुमाःसं २० अक्तोबरया दिनय् लाःवनिं ।

 

नेपाल सम्बत हे न्ह्याःगु २० अक्तोबर ८७९ ईसं खुन्हु खःगुलिं नेपाल सम्बता न्हिल्याः नगुमाः नेसं ११४१ २० अक्तोबर २०२० सं न्ह्याकूगु खः ।

 

सदि

सच्छि दँया पुचःयातः ‘सदि’ (शताब्दी, Century) धकाः धाइ । ‘सदि’ खँग्वःया उत्पत्ति ‘सच्छि दँ दिइगु’ पाखें जूगु खः ।

 

नेपाल सम्बत नेसं १ निसें न्ह्याःगु जुयाः छगू सदि १ निसें १००या ल्याखय् जुइ । नेसं ११४१ दँय् झी झिन्निगूगु (१२गू) सदिइ खः । १२गू सदि नेसं ११०१ निसें न्ह्यानां नेसं १२०० सं क्वचाइ ।

 

न्हापांगु सदि : नेसं १ निसें नेसं १००
निगूगु सदि : नेसं १०१ निसें नेसं २००
स्वगूगु सदि : नेसं २०१ निसें नेसं ३००
प्यगूगु सदि : नेसं ३०१ निसें नेसं ४००
न्यागूगु सदि : नेसं ४०१ निसें नेसं ५००
खुगूगु सदि : नेसं ५०१ निसें नेसं ६००
न्हेगूगु सदि : नेसं ६०१ निसें नेसं ७००
च्यागूगु सदि : नेसं ७०१ निसें नेसं ८००
गुगूगु सदि : नेसं ८०१ निसें नेसं ९००
झिगूगु सदि : नेसं ९०१ निसें नेसं १०००
झिन्छगूगु सदि : नेसं १००१ निसें नेसं ११००
झिन्निगूगु सदि : नेसं ११०१ निसें नेसं १२००

 

झिदि

झिदँया पुचःयातः ‘झिदि’ (दशक, Decade) धकाः धाइ । ‘झिदि’ खँग्वःया उत्पत्ति ‘झिदँ दिइगु’ पाखें जूगु खः ।

 

नेपाल सम्बत नेसं १ निसें न्ह्याःगु जुयाः १ निसें १०, ११ निसें २०, २१ निसें ३० यायां झिदि ल्याः खाइ ।

 

न्हापांगु सदिया झिदित :
न्हापांगु झिदि : नेसं १ निसें नेसं १०
निक्वःगु झिदि : नेसं ११ निसें नेसं २०
स्वक्वःगु झिदि : नेसं २१ निसें नेसं ३०
प्यक्वःगु झिदि : नेसं ३१ निसें नेसं ४०
न्याक्वःगु झिदि : नेसं ४१ निसें नेसं ५०
खुक्वःगु झिदि : नेसं ५१ निसें नेसं ६०
न्हेक्वःगु झिदि : नेसं ६१ निसें नेसं ७०
च्याक्वःगु झिदि : नेसं ७१ निसें नेसं ८०
गुक्वःगु झिदि : नेसं ८१ निसें नेसं ९०
झिक्वःगु झिदि : नेसं ९१ निसें नेसं १००

 

झिन्निगूगु (१२गू) सदिया झिदित :
न्हापांगु झिदि : नेसं ११०१ निसें नेसं १११०
निक्वःगु झिदि : नेसं ११११ निसें नेसं ११२०
स्वक्वःगु झिदि : नेसं ११२१ निसें नेसं ११३०
प्यक्वःगु झिदि : नेसं ११३१ निसें नेसं ११४०
न्याक्वःगु झिदि : नेसं ११४१ निसें नेसं ११५०
खुक्वःगु झिदि : नेसं ११५१ निसें नेसं ११६०
न्हेक्वःगु झिदि : नेसं ११६१ निसें नेसं ११७०
च्याक्वःगु झिदि : नेसं ११७१ निसें नेसं ११८०
गुक्वःगु झिदि : नेसं ११८१ निसें नेसं ११९०
झिक्वःगु झिदि : नेसं ११९१ निसें नेसं १२००

 

नेपाल सम्बत न्ह्यः

नेसं १ निसें न्ह्यःया ई अखतं ल्याः खाखां वनिं । थुकेतः ‘नेसं न्ह्यः’ धकाः च्वइ ।

 

 

Share and Enjoy !

0Shares
0 0